इरानका लागि वरदान बन्दै अमेरिकी–इजरायली बम !

दोहा, (बीबीसी) । इरानमा अहिले ती अमेरिकी र इजराइली बम तथा हतियारहरूको रिभर्स इन्जिनियरिङबारे चर्चा भइरहेको छ । अहिलेसम्म विस्फोट नभएर यत्तिकै फालिएका बमहरु इरानका लागि वरदान बन्ने आकलन गरिँदैछ ।
इरानी सञ्चारमाध्यम र विश्लेषकहरूले हालैको द्वन्द्वका क्रममा फेला परेका यस्ता हतियारहरूलाई ठूलो अवसरका रूपमा हेरेका छन् । उनीहरूका अनुसार यसबाट देशको सैन्य क्षमता अझ सुदृढ बनाउन सकिन्छ ।
इरानको सरकारी अंग्रेजी च्यानल प्रेस टिभीले अप्रिल २६ मा रिपोर्ट गर्दै इस्लामिक रिभोल्युशनरी गाड्र्स कोर (आईआरजीसी) ले होरमोजगान प्रान्तमा ‘१५ भन्दा बढी भारी अमेरिकी मिसाइल सफलतापूर्वक निष्क्रिय पारेको’ जनाएको छ ।
ती हतियारहरू ‘रिभर्स इन्जिनियरिङ (प्रविधि बुझेर पुनः निर्माण) का लागि प्रविधि र अनुसन्धान इकाइहरूलाई हस्तान्तरण गरिएको’ बताइएको छ । बरामद हतियारहरूमा अमेरिकाका चर्चित जीबीयू–५७ बंकर–बस्टर बम र जानजान क्षेत्रमा फेला परेका हजारौँ साना बम (बोम्बलेट्स) पनि समावेश छन् ।
अमेरिका–इजराइल र इरानबीच ४० दिनसम्म चलेको युद्धपछि अप्रिल ८ मा दुई साताका लागि युद्धविराम घोषणा गरिएको थियो । पछि अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले यसलाई थप विस्तार गरेका थिए ।
इरानको कट्टरपन्थी स्टुडेन्ट न्यूज नेटवर्क (एसएनएन) ले मे १ मा यसलाई ‘नचाहिएको उपहार’ भनेको छ । उसका अनुसार युद्धभूमि अहिले ‘देशको रक्षा उद्योगका लागि अनुसन्धान प्रयोगशाला’ जस्तै बनेको छ ।
एसएनएनले अमेरिका र इजराइलद्वारा प्रहार गरिएका बम तथा हतियारलाई रणनीतिक अवसरमा रूपान्तरण गर्न सकिने जनाएको छ । इरानमा बाँकी रहेका यी हतियारहरू उन्नत प्रविधि विकासमा उपयोगी हुन सक्ने दाबी गरिएको छ ।
यस सन्दर्भमा एसएनएनले पश्चिमी देशहरूको चिन्तासमेत उल्लेख गरेको छ, जसअनुसार उनीहरू डराइरहेका छन् कि इरानले यी आधुनिक हतियारहरूको ‘गोप्य प्रविधि’ बुझ्ने प्रयास गरिरहेको छ ।
रिपोर्टले जनाएअनुसार प्रतिबन्धका कारण इरान लामो समयदेखि रिभर्स इन्जिनियरिङमा निर्भर रहँदै आएको छ । उदाहरणका लागि, उसले अमेरिकी हक मिसाइलहरूमा परिमार्जन गरेको थियो । सन् २०११ मा अमेरिकी आरक्यू–१७० ड्रोन कब्जा गर्नु पनि यस्तै घटना थियो ।
एसएनएनका अनुसार त्यसपछि इरान ‘सिर्फ नक्कल गर्ने’बाट अघि बढेर ‘नवप्रवर्तन’तर्फ उन्मुख भएको हो । कट्टरपन्थी पत्रिका केहानका सम्पादक होसेन शरियत्मदारीले यस्तो प्रविधि चीन र रूसजस्ता अमेरिकाका प्रतिस्पर्धी देशहरूसँग साझेदारी गर्न सकिने सुझाव दिएका छन् । उनले दाबी गरेअनुसार युद्धका क्रममा टोमहक र एजीएम–१५८ जस्ता उन्नत मिसाइल तथा एमक्यू–९ ड्रोनहरू ठूलो संख्यामा असफल भएका थिए ।
सरकारी सञ्चारमाध्यमका केही व्यक्तिहरूले पनि यस्तै धारणा व्यक्त गरेका छन् । एक टेलिभिजन प्रस्तोताले भने, ‘यी मिसाइलहरूको रिभर्स इन्जिनियरिङ गरिनेछ र भविष्यमा शत्रुविरुद्ध प्रयोग गर्न सकिनेछ ।’
सामाजिक सञ्जालमा पनि सरकार समर्थक प्रयोगकर्ताहरूले यसलाई ‘हाम्रो लागि राम्रो र अमेरिकाका लागि नराम्रो खबर’ भन्दै प्रतिक्रिया दिएका छन्, केहीले त ‘छिट्टै ठूलो मात्रामा उत्पादन’ हुने अनुमान समेत गरेका छन् ।
तेहरान महानगरपालिकाका अधिकारी एहसान खरामिदले यसलाई ‘खबर मात्र नभई, ज्ञानको नयाँ युद्धको सुरुवात’ भनेका छन् । उनका अनुसार पश्चिमी सञ्चारमाध्यमले यी हतियारबाट अमेरिकी प्रविधिका ‘लुकेका पक्षहरू’ पत्ता लगाउन सकिने बताइरहेका छन् ।
मध्यपूर्वका विश्लेषक एहसान तकद्दोसीका अनुसार यसले अमेरिकालाई नयाँ प्रविधि विकास गर्न ‘दशौँ अर्ब डलर’ खर्च गर्न बाध्य पार्न सक्छ र उसलाई सैन्य कारबाहीमा अझ सतर्क बनाउनेछ ।
उनले उदाहरण दिँदै भने, ‘यो जटिल ताल्चा बिना चाबी खोल्ने जस्तो हो । यसको वास्तविक फाइदा सिधै प्रयोगमा होइन, यसको प्रविधि बुझेर पुनः निर्माण गर्न सक्नुमा हुन्छ ।’